Hamayesh Arwin Alborz همایش آروین البرز <meta name= sepjr 3 1 2026 08 15 مقایسه اثربخشی آموزش تفکر نقادانه و آموزش خودآگاهی بر مسئولیت پذیری و انعطاف پذیری شناختی در نوجوانان شهر تهران مقایسه اثربخشی آموزش تفکر نقادانه و آموزش خودآگاهی بر مسئولیت پذیری و انعطاف پذیری شناختی در نوجوانان شهر تهران 222 233 FA نسیم فرهنگ ادیب دانشجو دکتری، گروه روانشناسی تربیتی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران نسیم فرهنگ ادیب دانشجو دکتری، گروه روانشناسی تربیتی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران سارا حقیقت استادیار گروه روان شناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران سارا حقیقت استادیار گروه روان شناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران حسین خدمتگزار استادیار گروه روان شناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران حسین خدمتگزار استادیار گروه روان شناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران 2026 08 15 پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش تفکر نقادانه و خودآگاهی بر مسئولیت پذیری و انعطاف پذیری شناختی نوجوانان ۱۵ تا ۱۸ ساله متوسطه دوم شهر تهران به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل انجام شد. نمونه گیری به روش خوشه ای چندمرحله ای انجام و ۴۵ نوجوان از مراکز مشاوره چهار ناحیه تهران انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه (تفکر نقاد، خودآگاهی، کنترل) گمارده شدند و ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه مسئولیت پذیری شخصی مرگلر و شیلد (۲۰۱۶) و انعطاف پذیری شناختی دنیس و وندروال (۲۰۱۰) بود که مداخلات طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای اجرا شد. داده ها با آزمون های ANCOVA، تحلیل واریانس مختلط و بن فرونی تحلیل شدند و نتایج نشان داد هر دو مداخله در افزایش مسئولیت پذیری و انعطاف پذیری شناختی نسبت به کنترل مؤثر بودند (0.0001<p). به طوری که در مسئولیت پذیری، آموزش خودآگاهی تأثیر بیشتری داشت و در انعطاف پذیری شناختی، آموزش تفکر نقادانه برتر بود. هر دو روش به عنوان مداخلات مؤثر در رشد مهارت های روان شناختی نوجوانان قابل توصیه هستند و بهره گیری از این مداخلات در نظام آموزشی می تواند گامی مؤثر در ارتقای سلامت روان و تربیت نسلی مسئول، متفکر و منعطف باشد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش تفکر نقادانه و خودآگاهی بر مسئولیت پذیری و انعطاف پذیری شناختی نوجوانان ۱۵ تا ۱۸ ساله متوسطه دوم شهر تهران به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل انجام شد. نمونه گیری به روش خوشه ای چندمرحله ای انجام و ۴۵ نوجوان از مراکز مشاوره چهار ناحیه تهران انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه (تفکر نقاد، خودآگاهی، کنترل) گمارده شدند و ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه مسئولیت پذیری شخصی مرگلر و شیلد (۲۰۱۶) و انعطاف پذیری شناختی دنیس و وندروال (۲۰۱۰) بود که مداخلات طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای اجرا شد. داده ها با آزمون های ANCOVA، تحلیل واریانس مختلط و بن فرونی تحلیل شدند و نتایج نشان داد هر دو مداخله در افزایش مسئولیت پذیری و انعطاف پذیری شناختی نسبت به کنترل مؤثر بودند (0.0001<p). به طوری که در مسئولیت پذیری، آموزش خودآگاهی تأثیر بیشتری داشت و در انعطاف پذیری شناختی، آموزش تفکر نقادانه برتر بود. هر دو روش به عنوان مداخلات مؤثر در رشد مهارت های روان شناختی نوجوانان قابل توصیه هستند و بهره گیری از این مداخلات در نظام آموزشی می تواند گامی مؤثر در ارتقای سلامت روان و تربیت نسلی مسئول، متفکر و منعطف باشد. https://sepjr.ir/downloadfilepdf/15894