Hamayesh Arwin Alborz همایش آروین البرز <meta name= sepjr 3 1 2026 08 15 Predicting the Severity of Substance Use Disorder Based on Personality Traits (Five-Factor Model) and Depression Levels in Inpatients at Substance Use Treatment Centers پیش بینی شدت اختلال مصرف مواد بر اساس ابعاد شخصیت (مدل پنج عاملی) و میزان افسردگی در افراد بستری در مراکز درمان سوء مصرف مواد 175 196 FA Amir mohamad khalili Amir mohamad امیرمحمد خلیلی کارشناسی ارشد رشته روانشناسی بالینی دانشکده علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان،همدان،ایران 2026 08 03 Abstract Background and Aim Substance use disorder (SUD) is one of the most prevalent and costly psychiatric disorders, exhibiting significant heterogeneity in severity among inpatient populations. Identifying contributing psychological factors, particularly personality traits and comorbid mood disorders, is of critical importance for designing effective therapeutic interventions. This study aimed to predict the severity of substance use disorder based on personality dimensions (the Big Five model) and depression severity among inpatients at substance abuse treatment centers in Malayer, Iran. Methods This descriptive-correlational study targeted all male inpatients residing in substance abuse treatment centers in Malayer during 2025–2026. A sample of 200 male patients (mean age: 34.2 years) was selected via stratified random/convenience sampling. Data were collected using the NEO Five-Factor Inventory Short Form (NEO-FFI), the Beck Depression Inventory-II (BDI-II), and the Addiction Severity Index (ASI). Statistical analyses included Pearson correlation, stepwise multiple regression, and multivariate analysis of variance (MANOVA).Results The final regression model—incorporating neuroticism, conscientiousness, depression, extraversion, and the interaction effect of Neuroticism × Depression—explained 62% of the variance in substance use disorder severity ($R^2 = 0.62$). High levels of depression significantly intensified the exacerbating impact of neuroticism on substance use severity. Furthermore, MANOVA revealed significant differences across varying levels of depression regarding the dependent variables; the high-depression group exhibited the highest neuroticism scores and the lowest scores in conscientiousness and agreeableness. Conclusion Depression and neuroticism are the strongest predictors of increased substance use disorder severity, whereas conscientiousness serves as a protective factor. The co-occurrence of high neuroticism and severe depression creates a compounding vicious cycle of addiction, highlighting the critical need for integrated treatment interventions (simultaneously addressing depression and substance dependence) in clinical settings .Keywords Substance Use Disorder Severity, Personality Dimensions, Big Five Personality Traits, Depression, Inpatients, Substance Abuse. زمینه و هدف : اختلال مصرف مواد یکی از شایع ترین و پرهزینه ترین اختلالات روان پزشکی است که شدت آن در بیماران بستری بسیار ناهمگون بوده و شناخت عوامل روان شناختی مؤثر بر آن، به ویژه ویژگی های شخصیتی و اختلالات خلقی همبود، از اهمیت ویژه ای در طراحی مداخلات درمانی برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف پیش بینی شدت اختلال مصرف مواد بر اساس ابعاد شخصیت (مدل پنج عاملی) و میزان افسردگی در افراد بستری در مراکز درمان سوءمصرف مواد شهرستان ملایر انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی همبستگی بود. جامعه ی آماری شامل کلیه ی بیماران بستری در مراکز درمان سوءمصرف مواد شهرستان ملایر در سال ۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۲۰۰ بیمار مرد با میانگین سنی ۳۴٫۲ سال و به روش نمونه گیری در دسترس (تصادفی طبقه ای) انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از فرم کوتاه پرسشنامه ی شخصیت نئو پرسشنامه ی افسردگی بک و مقیاس شدت اعتیاد استفاده شد و برای تحلیل ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام به گام و تحلیل واریانس استفاده شد. یافته ها :نتایج نشان داد مدل نهایی رگرسیون با ترکیب متغیرهای روان نژندگرایی، باوجدان بودن، افسردگی، برون گرایی و اثر تعاملی روان نژندگرایی × افسردگی، توانست ۶۲ درصد از واریانس شدت اختلال مصرف را تبیین کند (۰٫۶۲=R²). همبستگی سطوح بالای افسردگی، تأثیر روان نژندگرایی بر شدت مصرف را به طور چشمگیری تشدید می کند. نتایج تحلیل واریانس چندمتغیری نیز تفاوت معناداری را بین سطوح مختلف افسردگی در متغیرهای وابسته نشان داد و گروه افسردگی بالا دارای بالاترین نمرات روان نژندگرایی و پایین ترین نمرات باوجدان بودن و سازگاری بود. نتیجه گیری : بر اساس یافته های این پژوهش، افسردگی و روان نژندگرایی قوی ترین پیش بینی کننده های افزایش شدت اختلال مصرف مواد هستند، در حالی که باوجدان بودن به عنوان یک عامل محافظتی عمل می کند. وجود همزمان روان نژندگرایی بالا و افسردگی، یک چرخه ی معیوب تشدیدکننده ی وابستگی ایجاد می کند که ضرورت طراحی مداخلات درمانی یکپارچه نگر (هم زمان درمان افسردگی و اعتیاد) را در مراکز درمان سوءمصرف مواد آشکار می سازد. واژگان کلیدی : شدت اختلال مصرف مواد، ابعاد شخصیت، مدل پنج عاملی، افسردگی، افراد بستری، سوءمصرف مواد https://sepjr.ir/downloadfilepdf/2219105