Hamayesh Arwin Alborz همایش آروین البرز <meta name= فصلنامه یافته های نوین در علوم اجتماعی، علوم تربیتی و روانشناسی SEPJR 3 1 2026 08 01 Investigating the Role of Family in Enhancing the Learning Motivation of Undergraduate Students بررسی نقش خانواده در تقویت انگیزش یادگیری دانشجویان کارشناسی 286 305 FA Nazanin Haghighat Bayan دکتری روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن. (استادیار و هیئت علمی دانشگاه طلوع مهر). نازنین حقیقت بیان دکتری روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن. (استادیار و هیئت علمی دانشگاه طلوع مهر). 2026 07 23 انگیزش یادگیری یکی از ارکان بنیادین پیشرفت و پایداری تحصیلی دانشجویان دوره کارشناسی است که تحت تأثیر عوامل فردی و محیطی متعددی شکل می گیرد. در میان نهادهای اثرگذار، خانواده به عنوان نخستین و پایدارترین کانون اجتماعی شدن، نقشی تعیین کننده در جهت دهی به نگرش های آکادمیک فرزندان ایفا می کند؛ با این حال، گذار به محیط دانشگاه اغلب با تغییر در ماهیت روابط والد-فرزندی همراه است و چگونگی اثرگذاری حمایت های خانوادگی بر درگیری شناختی دانشجویان نیازمند واکاوی دقیق است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند شواهد پژوهشی پیرامون نقش و ابعاد حمایت های خانوادگی در تقویت انگیزش یادگیری دانشجویان کارشناسی و تدوین یک الگوی مفهومی منسجم در این زمینه انجام شد. این پژوهش با رویکرد مرور نظام مند و منطبق بر دستورالعمل پریسما (PRISMA) به نگارش درآمد. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالات علمی-پژوهشی فارسی و انگلیسی منتشرشده در پایگاه های معتبر علمی بود که با کلیدواژه های مرتبط با حمایت خانوادگی، ابعاد والدگری، انگیزش تحصیلی و دانشجویان کارشناسی جستجو شدند. در نتیجه، با اعمال معیارهای ورود و خروج و ارزیابی کیفیت روش شناختی، اسناد مرتبط وارد فرایند سنتز کیفی و تحلیل محتوایی شدند. سنتز شواهد نشان داد که حمایت خانوادگی سازه ای چندبعدی شامل مؤلفه های عاطفی، استقلال بخش، اطلاعاتی و ابزاری است که از طریق ارضای نیازهای بنیادین روان شناختی (ارتباط، خودمختاری و شایستگی) بر انگیزش تحصیلی اثر می گذارد. همچنین مشخص شد متغیرهایی نظیر باورهای خودکارآمدی، مهارت های یادگیری خودراهبر و تاب آوری، نقش واسطه ای کلیدی در تبدیل حمایت های محیطی به کنش های خودتنظیم ایفا می کنند. شواهد بر تمایز بنیادین میان «حمایت استقلال بخش» (بسترساز انگیزش درونی) و «کنترل روان شناختی» (عامل اضطراب و افت تحصیلی) تأکید داشتند. خانواده ها زمانی اثربخش ترین نقش را در پایداری انگیزش یادگیری ایفا می کنند که از رویکرد کنترل گری به سوی تسهیل گری استقلال و تأمین امنیت روانی حرکت نمایند. دستیابی به انگیزش تحصیلی پایدار در آموزش عالی مستلزم هم افزایی بوم شناختی میان خانواده، اساتید، همسالان و نهاد دانشگاه است. انگیزش یادگیری یکی از ارکان بنیادین پیشرفت و پایداری تحصیلی دانشجویان دوره کارشناسی است که تحت تأثیر عوامل فردی و محیطی متعددی شکل می گیرد. در میان نهادهای اثرگذار، خانواده به عنوان نخستین و پایدارترین کانون اجتماعی شدن، نقشی تعیین کننده در جهت دهی به نگرش های آکادمیک فرزندان ایفا می کند؛ با این حال، گذار به محیط دانشگاه اغلب با تغییر در ماهیت روابط والد-فرزندی همراه است و چگونگی اثرگذاری حمایت های خانوادگی بر درگیری شناختی دانشجویان نیازمند واکاوی دقیق است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند شواهد پژوهشی پیرامون نقش و ابعاد حمایت های خانوادگی در تقویت انگیزش یادگیری دانشجویان کارشناسی و تدوین یک الگوی مفهومی منسجم در این زمینه انجام شد. این پژوهش با رویکرد مرور نظام مند و منطبق بر دستورالعمل پریسما (PRISMA) به نگارش درآمد. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالات علمی-پژوهشی فارسی و انگلیسی منتشرشده در پایگاه های معتبر علمی بود که با کلیدواژه های مرتبط با حمایت خانوادگی، ابعاد والدگری، انگیزش تحصیلی و دانشجویان کارشناسی جستجو شدند. در نتیجه، با اعمال معیارهای ورود و خروج و ارزیابی کیفیت روش شناختی، اسناد مرتبط وارد فرایند سنتز کیفی و تحلیل محتوایی شدند. سنتز شواهد نشان داد که حمایت خانوادگی سازه ای چندبعدی شامل مؤلفه های عاطفی، استقلال بخش، اطلاعاتی و ابزاری است که از طریق ارضای نیازهای بنیادین روان شناختی (ارتباط، خودمختاری و شایستگی) بر انگیزش تحصیلی اثر می گذارد. همچنین مشخص شد متغیرهایی نظیر باورهای خودکارآمدی، مهارت های یادگیری خودراهبر و تاب آوری، نقش واسطه ای کلیدی در تبدیل حمایت های محیطی به کنش های خودتنظیم ایفا می کنند. شواهد بر تمایز بنیادین میان «حمایت استقلال بخش» (بسترساز انگیزش درونی) و «کنترل روان شناختی» (عامل اضطراب و افت تحصیلی) تأکید داشتند. خانواده ها زمانی اثربخش ترین نقش را در پایداری انگیزش یادگیری ایفا می کنند که از رویکرد کنترل گری به سوی تسهیل گری استقلال و تأمین امنیت روانی حرکت نمایند. دستیابی به انگیزش تحصیلی پایدار در آموزش عالی مستلزم هم افزایی بوم شناختی میان خانواده، اساتید، همسالان و نهاد دانشگاه است. https://sepjr.ir/downloadfilepdf/2242904