همایش آروین البرز SEPJR 2 2 2025 11 02 The Relationship between Politics and Education in Iran: A Sociological Analysis of School Classification and the Production of Educational Inequality رابطه سیاست و آموزش در ایران: تحلیلی جامعه‌شناختی بر طبقه‌بندی مدارس و تولید نابرابری آموزشی 153 160 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA محسن دکتری پژوهشگری علوم اجتماعی دانشگاه تهران فاطمه کارشناس ارشد روانشناسی عمومی دانشگاه تهران 2025 10 24 The present study aims to sociologically analyze the role of political systems in shaping the educational values ​​and norms of schools. Political systems, as effective institutions in organizing the social structure, always play a fundamental role in determining the cultural and value orientation of the educational system. Since the school is one of the key institutions in the process of political and cultural socialization, examining the relationship between politics and education can reveal the hidden dimensions of the reproduction of power and ideology. In this study, by using a theoretical framework based on the views of Bourdieu, Althusser, and Gramsci, an attempt has been made to explain how the political structure affects the content, values, and norms governing schools. The research method is descriptive-analytical with a qualitative approach, and data have been collected through the analysis of educational documents, interviews with principals and teachers, and examination of the content of curricula. The research findings show that centralized political systems tend to reproduce official values ​​and consolidate the dominant ideology in the educational system, while participatory systems provide more opportunities for the development of democratic values, critical thinking, and value independence in schools. Overall, the research results indicate a direct link between the construction of political power and the formation of educational values ​​and norms, which has a significant impact on the socialization process of students. پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامعه‌شناختی نقش نظام‌های سیاسی در شکل‌دهی به ارزش‌ها و هنجارهای آموزشی مدارس انجام گرفته است. نظام‌های سیاسی، به عنوان نهادهای مؤثر در سامان‌دهی ساخت اجتماعی، همواره در تعیین جهت‌گیری فرهنگی و ارزشی نظام آموزشی نقش اساسی دارند. از آنجا که مدرسه یکی از نهادهای کلیدی در فرآیند جامعه‌پذیری سیاسی و فرهنگی به شمار می‌رود، بررسی رابطه میان سیاست و آموزش می‌تواند ابعاد پنهان بازتولید قدرت و ایدئولوژی را آشکار سازد. در این پژوهش، با بهره‌گیری از چارچوب نظری متکی بر دیدگاه‌های بوردیو، آلتوسر و گرامشی، تلاش شده است تا نحوه تأثیر ساختار سیاسی بر محتوا، ارزش‌ها و هنجارهای حاکم بر مدارس تبیین شود. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد کیفی است و داده‌ها از طریق تحلیل اسناد آموزشی، مصاحبه با مدیران و معلمان، و بررسی محتوای برنامه‌های درسی گردآوری شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نظام‌های سیاسی متمرکز گرایش بیشتری به بازتولید ارزش‌های رسمی و تثبیت ایدئولوژی حاکم در نظام آموزشی دارند، در حالی که نظام‌های مشارکتی فرصت بیشتری برای رشد ارزش‌های دموکراتیک، تفکر انتقادی و استقلال ارزشی در مدارس فراهم می‌کنند. در مجموع، نتایج تحقیق بیانگر پیوند مستقیم میان ساخت قدرت سیاسی و شکل‌دهی به ارزش‌ها و هنجارهای آموزشی است که بر فرآیند جامعه‌پذیری دانش‌آموزان تأثیر چشمگیری دارد. /downloadfilepdf/664770