پژوهش حاضر با هدف تحلیل ابعاد فرهنگی و اجتماعی مرتبط با نگرش نسل زد نسبت به آینده تحصیلی و شغلی در ایران انجام شده است. در این پژوهش، نسل زد بر اساس تعریف عملیاتی مطالعه، متولدین سال های 1376 تا 1391 در نظر گرفته شده است. پژوهش با رویکرد آمیخته تبیینی متوالی (QUAN → qual) و با اتکا به چارچوب نظری تلفیقی شامل نظریه نسل های اجتماعی مانهایم، سرمایه فرهنگی بوردیو، تحول ارزش های اینگلهارت، هویت اجتماعی تاجفل و ترنر و سرمایه اجتماعی پاتنام انجام شد. داده های کمی از 400 دانش آموز و دانشجوی مقیم شش شهر بزرگ ایران و داده های کیفی از 20 مشارکت کننده به دست آمد. تحلیل کمی شامل همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، آزمون t مستقل و تحلیل واریانس بود و داده های کیفی با تحلیل مضمون براون و کلارک بررسی شد. یافته های گزارش شده نشان دادند که سرمایه فرهنگی خانواده با نگرش به آینده تحصیلی (r = 0.42, p < 0.01) و شغلی (r = 0.38, p < 0.01) رابطه مثبت و معنادار دارد. مصرف هدفمند رسانه های اجتماعی با انگیزه برای مشاغل نوآورانه رابطه مثبت، و مصرف تفننی و منفعل با امید به آینده شغلی رابطه منفی داشت. در مدل رگرسیون نگرش تحصیلی، چهار متغیر 41 درصد از واریانس را تبیین کردند و در مدل نگرش شغلی، پنج متغیر 46 درصد از واریانس را تبیین کردند. تحلیل کیفی نیز پنج مضمون اصلی را آشکار ساخت: فردیت و خودتحققی، بی اعتمادی به ساختارهای رسمی، خانواده به مثابه سرمایه امنیت بخش، رسانه به مثابه منزلت ساز و مقایسه گر، و هویت جمعی دیجیتال و امید جهانی. با توجه به مقطعی و غیرآزمایشی بودن مطالعه، یافته ها باید به عنوان روابط آماری و الگوهای تبیینی تفسیر شوند، نه شواهد قطعی علی. نتایج بر ضرورت توجه هم زمان به سرمایه فرهنگی و اجتماعی، مهارت های قابل انتقال، پاسخ گویی نهادی و سواد رسانه ای در سیاست گذاری آموزشی و شغلی نسل زد دلالت دارد.

نسل زد نگرش تحصیلی نگرش شغلی سرمایه فرهنگی سرمایه اجتماعی آینده پژوهی نسلی رسانه های دیجیتال