زمینه و هدف : اختلال مصرف مواد یکی از شایع ترین و پرهزینه ترین اختلالات روان پزشکی است که شدت آن در بیماران بستری بسیار ناهمگون بوده و شناخت عوامل روان شناختی مؤثر بر آن، به ویژه ویژگی های شخصیتی و اختلالات خلقی همبود، از اهمیت ویژه ای در طراحی مداخلات درمانی برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف پیش بینی شدت اختلال مصرف مواد بر اساس ابعاد شخصیت (مدل پنج عاملی) و میزان افسردگی در افراد بستری در مراکز درمان سوءمصرف مواد شهرستان ملایر انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی همبستگی بود. جامعه ی آماری شامل کلیه ی بیماران بستری در مراکز درمان سوءمصرف مواد شهرستان ملایر در سال ۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۲۰۰ بیمار مرد با میانگین سنی ۳۴٫۲ سال و به روش نمونه گیری در دسترس (تصادفی طبقه ای) انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از فرم کوتاه پرسشنامه ی شخصیت نئو پرسشنامه ی افسردگی بک و مقیاس شدت اعتیاد استفاده شد و برای تحلیل ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام به گام و تحلیل واریانس استفاده شد. یافته ها :نتایج نشان داد مدل نهایی رگرسیون با ترکیب متغیرهای روان نژندگرایی، باوجدان بودن، افسردگی، برون گرایی و اثر تعاملی روان نژندگرایی × افسردگی، توانست ۶۲ درصد از واریانس شدت اختلال مصرف را تبیین کند (۰٫۶۲=R²). همبستگی سطوح بالای افسردگی، تأثیر روان نژندگرایی بر شدت مصرف را به طور چشمگیری تشدید می کند. نتایج تحلیل واریانس چندمتغیری نیز تفاوت معناداری را بین سطوح مختلف افسردگی در متغیرهای وابسته نشان داد و گروه افسردگی بالا دارای بالاترین نمرات روان نژندگرایی و پایین ترین نمرات باوجدان بودن و سازگاری بود. نتیجه گیری : بر اساس یافته های این پژوهش، افسردگی و روان نژندگرایی قوی ترین پیش بینی کننده های افزایش شدت اختلال مصرف مواد هستند، در حالی که باوجدان بودن به عنوان یک عامل محافظتی عمل می کند. وجود همزمان روان نژندگرایی بالا و افسردگی، یک چرخه ی معیوب تشدیدکننده ی وابستگی ایجاد می کند که ضرورت طراحی مداخلات درمانی یکپارچه نگر (هم زمان درمان افسردگی و اعتیاد) را در مراکز درمان سوءمصرف مواد آشکار می سازد. واژگان کلیدی : شدت اختلال مصرف مواد، ابعاد شخصیت، مدل پنج عاملی، افسردگی، افراد بستری، سوءمصرف مواد

شدت اختلال مصرف مواد ابعاد شخصیت مدل پنج عاملی افسردگی افراد بستری سوءمصرف مواد