1
اخبار سایت اخبار سایت
آینده‌پژوهی در روان‌شناسی بالینی: بازاندیشی نقش انسان و هوش مصنوعی در درمان و تصمیم‌گیری هیجانی
دوره 2، شماره 3، 1404، صفحات 166 - 181
نویسندگان : نازنین حقیقت بیان* 1
1- دکتری روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، تهران، ایران.
چکیده :
هوش مصنوعی (AI) با سرعت فزاینده‌ای در حال نفوذ به حوزه‌های مختلف، از جمله سلامت روان است. این تحول، فرصت‌های بی‌شماری را برای بهبود تشخیص، درمان، مشاوره و تحقیقات در حوزه روان‌شناسی و مشاوره فراهم می‌آورد، اما در عین حال چالش‌های اخلاقی، قانونی و فنی مهمی را نیز به وجود می‌آورد. پژوهش حاضر به بررسی دقیق این تحولات و ارائه دیدگاهی جامع در مورد آینده حرفه روان‌شناسی و مشاوره در ایران در عصر هوش مصنوعی می‌پردازد. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی و تحلیل سناریوهای نوظهور در حرفه روان‌شناسی و مشاوره در ایران تا سال ۱۴۲۰ است. این شامل بررسی تحولات مورد انتظار در آموزش و مهارت‌های لازم برای روان‌شناسان، تغییر در نقش و مسئولیت‌های حرفه‌ای، توسعه خدمات مشاوره آنلاین، و چالش‌های مرتبط با مقررات و قوانین مربوط به استفاده از هوش مصنوعی در حوزه سلامت روان است. این پژوهش با استفاده از روشی ترکیبی (کیفی و کمی) انجام شده است. ابتدا، مرور جامع متون علمی، گزارش‌های تحلیلی، و مقالات تخصصی مرتبط با هوش مصنوعی و روان‌شناسی انجام شد. سپس، از مصاحبه‌های عمیق با متخصصان روان‌شناسی، متخصصان هوش مصنوعی، و قانون‌دانان ایرانی استفاده شد تا دیدگاه‌ها و تجربیات آن‌ها در مورد آینده این حوزه جمع‌آوری شود. در نهایت، داده‌های جمع‌آوری شده به صورت کیفی و کمی تحلیل و تفسیر شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی نقش محوری در تحول حرفه روان‌شناسی و مشاوره در ایران خواهد داشت. روان‌شناسان آینده باید مهارت‌های جدیدی در زمینه هوش مصنوعی، علم داده، و تحلیل الگوریتم‌ها کسب کنند. نقش آن‌ها از ارائه درمان مستقیم به مدیریت سیستم‌ها، تفسیر داده‌ها، و مشاوره اخلاقی تغییر خواهد کرد. خدمات مشاوره آنلاین با استفاده از هوش مصنوعی به طور قابل توجهی گسترش خواهند یافت. با این حال، چالش‌های مهمی در زمینه حریم خصوصی داده‌ها، مسئولیت‌پذیری و شفافیت الگوریتم‌ها وجود دارد که باید به دقت مورد توجه قرار گیرند و با تدوین مقررات و قوانین جدید مدیریت شوند. هوش مصنوعی فرصت‌های عظیمی را برای ارتقای سلامت روان در ایران فراهم می‌کند، اما نیازمند آمادگی و برنامه‌ریزی دقیق است. با سرمایه‌گذاری در آموزش، ایجاد زیرساخت‌های داده‌ای مناسب، تدوین چارچوب‌های اخلاقی و قانونی، و ترویج همکاری بین‌رشته‌ای، می‌توان از این فناوری به طور مسئولانه و موثر بهره‌مند شد و آینده‌ای روشن برای حرفه روان‌شناسی و مشاوره در ایران رقم زد.