بحران های زیست محیطی در دهه های اخیر موجب افزایش توجه به شیوه نگرش انسان نسبت به طبیعت و آثار این نگرش بر رفتارهای زیست محیطی شده است. یکی از مفاهیم جدید در حوزه حقوق محیط زیست و حقوق کیفری بین المللی، اکوساید است که به طور کلی برای اشاره به تخریب گسترده و شدید محیط زیست به کار می رود و در سال های اخیر بحث درباره جرم انگاری آن در سطح بین المللی افزایش یافته است. در کنار ابعاد حقوقی این مفهوم، نگرش و شخصیت افراد نسبت به محیط زیست نیز می تواند در میزان حمایت آنان از جرم انگاری رفتارهای مخرب زیست محیطی نقش داشته باشد. در این زمینه، دو رویکرد مهم انسان محور و بوم محور قابل بررسی هستند. رویکرد انسان محور محیط زیست را عمدتاً از منظر منافع، رفاه و بقای انسان ارزش گذاری می کند، در حالی که رویکرد بوم محور برای طبیعت و اجزای آن ارزش مستقل از منافع مستقیم انسان قائل است. این تفاوت در نگرش می تواند بر نحوه ارزیابی تخریب محیط زیست و ضرورت واکنش کیفری به آن تأثیر بگذارد. فردی که نگرش بوم محور دارد، ممکن است حتی در مواردی که خسارت زیست محیطی پیامد فوری و مستقیمی برای انسان ندارد، تخریب طبیعت را دارای اهمیت اخلاقی و حقوقی بداند و از جرم انگاری آن حمایت کند. در مقابل، فردی با نگرش انسان محور ممکن است شدت و اهمیت تخریب محیط زیست را بیشتر بر اساس آثار آن بر سلامت، امنیت، اقتصاد و زندگی انسان ارزیابی کند. با این حال، نباید این دو رویکرد را ویژگی های شخصیتی کاملاً ثابت یا دو گروه کاملاً مجزا در نظر گرفت؛ زیرا نگرش های زیست محیطی تحت تأثیر عواملی مانند فرهنگ، آموزش، تجربه های شخصی، شرایط اقتصادی، ارزش های اخلاقی و آگاهی از بحران های محیط زیستی قرار دارند. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، رابطه میان نگرش انسان محور و بوم محور و میزان حمایت از جرم انگاری اکوساید را بررسی می کند و نشان می دهد که تفاوت در ارزش گذاری طبیعت می تواند یکی از عوامل مؤثر بر نگرش افراد نسبت به ضرورت ایجاد ضمانت اجراهای کیفری برای شدیدترین اشکال تخریب محیط زیست باشد.

اکوساید روان شناسی شخصیت انسان محوری بوم محوری جرم انگاری رفتار زیست محیطی حقوق کیفری محیط زیست